De werkwijze

De collega hanteerde een combinatie van effectieve ideeën afkomstig van enkele dyslexietherapeuten. We hebben de werkwijze op vijf filmpjes vastgelegd. In elk filmpje wordt een cruciaal woord behandeld. De vijf filmpjes tezamen geven een compleet en concreet beeld van de gehanteerde werkwijze. Het script van één van de filmpjes geven we weer: toegepast op het woord ‘klagen’. (De vijf filmfragmenten inclusief de volledige beschrijving zijn tegen geringe vergoeding verkrijgbaar.)

Trainer: Je gaat straks het woord klagen opschrijven, maar eerst gaan we samen erover praten hoe je dit woord schrijft. Zeg het woord eerst eens in lettergrepen.
Leerling: Kla…gen

Trainer: Welke klank of welke klanken in klagen vind jij moeilijk bij het schrijven?
Leerling: De /èh/

Trainer: Ik hoor geen /èh/. Het gaat om hoe die klank klinkt, hoe je’m hóórt.
Leerling: De /uh/ bedoel ik.

Trainer: Met welke letter of letters van het alfabet schrijf je dit?
Leerling: Met één /èh/

Trainer: Staat er een /èh/ in het alfabet? (Laat alfabet zien en wijst de e aan en zegt:) dit is de..?
Leerling: De /ee/

Trainer: De klank /uh/ in ‘klagen’ schrijf je dus met…?
Leerling: Eén /ee/

Trainer: Welke klank in ‘klagen’ vind je nog meer moeilijk bij het schrijven?
Leerling: Geeneen

Trainer: Knap zeg, maar andere kinderen vinden nog wel een klank moeilijk. Welke is dat denk je?
Leerling: De aa.

Trainer: Hoort daar een spellingregel bij?
Leerling: Ja

Trainer: Hoe gaat die regel?
Leerling (noemt de beregeling van de op school gebruikte methode): Hoor je aa, ee, oo, uu aan het eind van de lettergreep, dan zet ik door de tweede een streep.

Trainer: Oké en hoe gaat dat precies bij klagen?
Leerling: Aan het eind van de lettergreep hoor je /aa/, dan zet ik door de ene in gedachten een streep en daarom schrijf ik maar één aa.

Trainer: Schrijf het woord maar op.
Leerling schrijft op ‘klaagen’.

Trainer: Kijk eens of het er staat zoals we besproken hebben.
Leerling kijkt na, ziet de fout en schrijft het hele woord nog eens, maar nu goed.

Trainer: Het klopt, goed zo.

Enkele principes

Daarnaast hanteerde de collega ook nog enkele principes: (1) spellingtaalkundige begrippen als voorwaarde (2) toetsstof = oefenstof, (3) germanen gaan vóór exoten, (4) intensiviteit, (5) gebruik maken van het retentieprincipe en (6) individuele afname Cito spellingtoets.

Ad. 1 Voordat de werkwijze werd toegepast, werd ervoor gezorgd dat de leerlingen de zgn. spellingtaalkundige begrippen beheersten. Beheers je deze begrippen namelijk niet, dan lijkt het trainen van spelling op het bouwen van een huis op veengrond: je moet steeds terug naar af. Spellingtaalkundige begrippen betreft (a) de actieve parate kennis van de lange en korte klinkers, tweetekenklanken en medeklinkers, (b) het goed kunnen verdelen in lettergrepen en (c) bij leerlingen vanaf groep 6 klemtoonbegrip.
Ad. 2 De collega gebruikte de korte termijntoetsen van de gewone taalmethode als oefenstof.
Ad.3 Als er teveel exotische (vreemde, uit buitenland afkomstige) woorden (zoals ‘computer’ en ‘chic’) in de spellingstof zaten, bracht de collega die terug tot een minimum: alleen hoogfrequente exoten bleven over.
Ad. 4 Alle woorden van de oefenstof werden per week in de één-óp-één-oefensituatie met de remedial teacher drie keer op de eerder weergegeven manier doorgenomen. Daarnaast werd deze stof eerst in Ambrasoft ingebracht en werd er vervolgens in de klas, als de leerlingen diverse ‘taallessen met een – voor een dyslect - secundair karakter’ schriftelijk verwerkten, met deze oefenstof achter de computer verder geoefend.
Ad. 5 Langdurig werd weggezakte leerstof van tijd tot tijd systematisch herhaald/heroefend binnen het hierboven geschetste stramien.
Ad. 6 De Cito spellingtoets werd individueel zo afgenomen dat de leerling bij elk woord verplicht was eerst even na te denken en dan pas te schrijven.

Dhr. C.C. (Kees) Geluk

De CD ‘Van E naar Beter’ met de vijf filmpjes is te bestellen in onze webwinkel.