Wat onthouden ze écht van jouw gymles?

Door Matthijs Noteboom

“Ik werd altijd als laatste gekozen.” “Er waren altijd wachtrijen. Ik stond vaker stil dan dat ik bewoog.” “Iedereen keek naar me toen ik over dat touwtje moest en het misging.” Wanneer ik mijn Pabo-studenten tijdens het eerste college vraag naar hun eigen gymlessen van vroeger, pakken we twee kleuren. De rode stift voor de nare herinneringen, de groene voor de goede.

De rode kant vult zich vaak razendsnel met onmacht: een bal tegen je hoofd krijgen, de slechtste van de klas zijn, of altijd op je tenen lopen. Een student zei laatst treffend: “Ik deed ontzettend hard mijn best en haalde daardoor geen onvoldoendes, maar ik voelde me nooit echt op mijn gemak.” Het cijfer dekte de lading niet; de spanning van het 'moeten' bleef.

Maar gelukkig is er ook die groene stift. Wanneer we naar de successen kijken, schrijven de studenten:

“Ik vond gym geweldig, er was altijd zoveel te doen.”
“De docent hielp me stap voor stap, en ineens kon ik het.”
“Iedereen deed mee op zijn eigen niveau; ik voelde me nooit de laatste.”
“Het was uitdagend, maar ik voelde me veilig om fouten te maken.”
“De lessen waren afwisselend en we mochten zelf activiteiten aanpassen in overleg.”
"Ik ben door de gymles op freerunnen gegaan; de vonk sloeg daar echt over.”
“Er was ruimte voor eigen inbreng; als je jarig was mocht jij het eindspel kiezen.”

Het verschil zit niet in de leerling

Het verschil tussen die rode en groene stift zit zelden in het kind, maar bijna altijd in het ontwerp van de les. Veel gymlessen zijn onbewust nog ingericht op zichtbaar presteren. De 'rode' les zegt: “Laat zien wat je kunt.” De 'groene' les zegt: “Je mag hier leren.”

Durf door te vragen

Wil je dit morgen in je eigen klas onderzoeken? Pas dan op voor de oppervlakte. Als je vraagt wat ze leuk vinden, roepen ze al snel: “Voetbal!” of “Trefbal!” Maar dat is de buitenkant. Durf door te vragen naar de ervaring:

"Wanneer voelde je je trots, ook al lukte het niet meteen?"
"Op welk moment dacht je: ik doe liever niet mee?"
"Wanneer had je het gevoel dat je echt iets leerde?"

Luister alleen. Ga niet verdedigen of uitleggen. Want pas als je de beleving onder de antwoorden snapt, kun je je vakmanschap effectief inzetten.

Leren ontwerpen door de bril van de leerling

In de post-hbo-opleiding Bewegingsonderwijs gaan we een stap verder. We leren je niet alleen kritisch kijken naar je eigen handelen, maar we leren je ook te kijken door de bril van de leerling. Op basis van die inzichten leer je lessen ontwerpen die de drempels weghalen die we vaak onbewust zelf opwerpen.

Dat is geen utopie, maar vakmanschap: het creëren van een setting waarin niet de prestatie, maar de persoonlijke ontwikkeling centraal staat. Zodat de groene stift uiteindelijk altijd wint.