‘Doe je dat thuis ook?’ Vragend keek ik de jongen in mijn klas aan. Hij zat lekker onderuitgezakt op zijn stoel met z’n schoenen op tafel. Verbaasd keek hij me aan: ‘Ja, natuurlijk. Dat doet m’n vader ook.’ ‘Sorry kerel, ik wil liever niet zien waar jij allemaal gelopen hebt, dus doe je voeten maar naar beneden.’ Zuchtend en steunend verdwenen twee keer maat 41 onder tafel. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat ik niet heb nagevraagd of de jongen de waarheid sprak. Het boeide me ook niet. Innerlijk kon ik er hartelijk om lachen.
Omgaan met verschillen in thuissituaties en normen in je klas. In veel gevallen zijn we ons daar niet altijd van bewust. De ervaring leert dat deze verschillen nog wel eens spannend kunnen zijn tijdens de lessen Wonderlijk gemaakt. Bij de ene leerling wordt er thuis nauwelijks woorden gegeven aan seksuele opvoeding, terwijl de andere leerling in dezelfde klas zegt: ‘Hier praat ik veel met mijn moeder over.’ De ene leerling gebruikt straattaal, terwijl andere leerlingen die woorden niet kennen. De ene leerling is kind van gescheiden ouders, de andere niet. De een zegt dat homofilie zonde is, de ander kijkt bij die uitspraak alsof hij water ziet branden.
Een klas is een samenleving in het klein. Soms lijkt het wel: zoveel hoofden, zoveel zinnen. De lessen Wonderlijk gemaakt erkennen dat deze verschillen er zijn. Daarbij zien we de klas als een veilige oefenplaats. Leerlingen ontdekken dat niet iedereen hetzelfde denkt of meemaakt. Het zijn waardevolle lessen om te leren respectvol met de verschillen om te gaan. De rol van de leerkracht is daarin cruciaal.
Het geeft een zekere ontspannenheid wanneer je in de klas benoemt dat mensen hier verschillend over kunnen denken. Ook binnen christelijke gezinnen kan er verschillend over thema’s worden gedacht. Het woord ‘respect’ is een wat uitgehold begrip geworden. In de methode besteden we hier uitgebreid aandacht aan. Citaat: ‘Van oorsprong heeft respect de betekenis van ‘omzien naar elkaar. (…) Respecteren betekent dus niet dat je de ander gedoogt, maar dat je om hem geeft en betrokken bent op de ander. Dat kán moeilijk zijn als je zelf een ander standpunt hebt of als die ander een standpunt heeft dat niet Bijbels is. Respect voor iemand met een andere visie hoeft niet ten koste te gaan van je eigen opvattingen.’
Klinkt mooi, maar hoe ga je hier nu mee om in de praktijk van je klas? Hieronder een aantal praktische tips:
- Erken dat er verschillen zijn (en geniet er ook gewoon van). Erken dit voor jezelf, maar ook richting de klas. ‘In elk gezin wordt er op een eigen manier over gesproken. Dat doen we ook hier in de klas.’
- Zorg voor een veilige omgeving. Dit is niet alleen nodig tijdens de lessen Wonderlijk gemaakt, maar uiteraard ook tijdens de andere lessen. Een leerling moet voelen en weten dat er niet om zijn of haar mening of thuissituatie wordt gelachen. Wees hier alert op, en benoem dit ook geregeld.
- Blijf bij de identiteit en de visie van de school. Respectvol omgaan met verschillen betekent niet dat je met meel in je mond hoeft te praten. De christelijke visie van de school mag je delen, terwijl je respectvol blijft naar verschillende thuissituaties of meningen.
- Jouw houding als leerkracht is belangrijker dan een perfect antwoord. Wanneer je als leerkracht open staat om te luisteren naar anderen, zullen de leerlingen die ook gaan leren.
- Communiceer open naar de ouders. Benoem daarin niet alle verschillen die er in de klas zijn, maar benadruk het betrokken zijn op elkaar.
- Benoem richting de kinderen dat het normaal is dat mensen verschillend reageren op onderwerpen die tijdens de lessen worden besproken. De ene leerling zal wat meer gaan giechelen, de ander wordt stil(ler), de ander heeft alleen maar vragen. Mooi toch?
‘Omgaan met verschillen, doe je dat op school ook?’
Meer weten over de methode Wonderlijk gemaakt? Bezoek de website: www.wonderlijkgemaakt.nl.