Elke kleuter een stem: van kletsen tot bewust redeneren

Eén van de boeiendste processen in het onderwijs is wel hoe de taal van jonge kinderen zich ontwikkelt. Maar hoe helpen we jonge kinderen om hun gedachten niet alleen te uiten, maar ook echt samen te leren praten? De term oracy wint snel aan terrein, maar wat betekent dit concreet in de onderbouw?

Oracy: het doelgericht 'georkestreerde' gesprek

Vaak wordt oracy gelijkgesteld aan mondelinge taalvaardigheid, maar oracy is een technischer en gerichter begrip. Waar mondelinge taalvaardigheid álles omvat wat met spreken en luisteren te maken heeft, gaat het bij oracy specifiek om het doelgericht ontwerpen en 'orkestreren' van gesprekken. Het is het expliciet onderwijzen van gespreks- en redeneervaardigheden: kinderen leren hoe ze op elkaar kunnen reageren, argumenten bouwen en samen tot nieuwe inzichten komen.

De kleuterpraktijk: niet alleen orkestreren, maar vooral aansluiten bij spel

Voor de onderbouw vraagt oracy om een belangrijke nuance. Je kunt de taalontwikkeling van jonge kinderen immers maar ten dele 'ontwerpen'. Geschat wordt dat je hooguit zo’n 30% van de tijd bewust een gesprek kunt structureren en orkestreren via instructie, bijvoorbeeld in de kring.

Het grootste deel van de tijd vindt de échte taalontwikkeling plaats in het spel. Hier ligt de kunst niet in het orkestreren van bovenaf, maar in het aansluiten: meespelen in de themahoek, taal toevoegen op het niveau van het kind en samen betekenis geven aan wat er gebeurt. Oracy in de onderbouw is dan ook de wisselwerking tussen gerichte gespreksinstructie in de kring én de verdieping in het spontane spel.

Door oracy doordacht in te zetten én ruimte te laten voor het spel, rusten we kleuters uit met de belangrijkste vaardigheid voor de toekomst: betekenisvolle verbinding maken met de ander.

Voor meer informatie over oracy kun je contact opnemen met Christiene Maaijen.