Bij welke opdrachten laat ik in mijn leerlingen AI gebruiken? Hoe leer ik mijn leerlingen kritisch omgaan met AI? Hoe helpt AI mij op een goede manier bij het vormgeven van mijn lessen? Wil ik AI wel gebruiken bij mijn lessen? Gaat AI niet ten koste van de onderwijskwaliteit op mijn school? Dat zijn vragen die je als leerkracht, docent of medewerker in het onderwijs kunt hebben. Driestar onderwijsadvies begeleidt scholen in zowel het primair onderwijs als het hoger onderwijs bij de doordachte implementatie van Artificial Intelligence (AI). Deze begeleiding richt zich niet alleen op het praktisch inzetten van AI, maar vooral op het ontwikkelen van bewustzijn, visie en verantwoordelijkheid bij schoolteams, directies, docenten, studenten en leerlingen. In deze blog lees je het belang van bezinning en wat wij voor jou kunnen betekenen.
AI is geen neutraal hulpmiddel dat je eenvoudig “aan” of “uit” zet. Het raakt aan onderwijsinhoud, pedagogiek, mensbeeld, ethiek en identiteit. Daarom kiezen we voor een integrale benadering, waarin meerdere perspectieven samenkomen. Deze benadering bestaat uit drie cirkels die in elkaar overlappen. Geen losse onderdelen, maar een geheel waarin techniek, onze christelijke overtuiging en didactiek elkaar voortdurend beïnvloeden.
Cirkel 1 – De technische en functionele cirkel: wat is AI en wat kan het?
Om techniek verantwoord te kunnen gebruiken, moet je eerst begrijpen wat die techniek is en hoe deze techniek werkt. In deze eerste cirkel gaat het daarom om basiskennis en inzicht.
Samen met schoolteams en directies wordt verkend:
- Wat is AI en hoe werkt het?
- Waar liggen de mogelijkheden en beperkingen? Het gaat hier niet om diepgaande programmeerkennis, maar om begrip: weten wat AI wel en niet doet.
Cirkel 2 – De christelijke/morele cirkel: hoe verhouden wij ons tot AI?
De tweede cirkel raakt aan de diepere vragen. Dit is de cirkel van bezinning, identiteit en mensbeeld. Vanuit Driestar onderwijsadvies richten we ons specifiek op het christelijk en reformatorisch onderwijs.
Hier staan vragen centraal als:
- wat is het mensbeeld dat achter AI schuilgaat?
- hoe “kijkt” AI naar de wereld?
- welke aannames, waarden en normen zitten in AI-systemen verwerkt?
- op wie of wat stellen leerlingen en studenten hun vertrouwen?
AI is niet neutraal. Over elk systeem ligt een morele schil: keuzes van ontwikkelaars, gebruikte data, etc. Dat vraagt om kritisch bewustzijn.
Vanuit christelijk perspectief betekent dit dat we samen met de scholen nadenken over:
- hoe zij zich verhouden tot techniek;
- hoe leerlingen en studenten leren onderscheiden;
- hoe zij leren dat techniek zowel ten goede als ten kwade gebruikt kan worden.
Deze cirkel vraagt om vertraging en reflectie, die wij graag met scholen aangaan. Niet alles hoeft direct toegepast te worden. Juist hier is ruimte voor gesprek, ethische afweging en geestelijke vorming.
Een belangrijk onderdeel is de vraag naar vertrouwen: leerlingen en studenten moeten leren dat AI geen autoriteit is. Hun uiteindelijke houvast ligt niet in een systeem, maar in wie ze zijn voor God.
Cirkel 3 – De onderwijskundige en didactische cirkel: welke rol geven we AI in leren?
Binnen de derde cirkel gaat het om de inhoud van het onderwijs, wat en hoe leren kinderen, welke gevolgen heeft AI op vorming?
Een belangrijk uitgangspunt is: Je leert niets van AI door het leerproces uit handen te geven. Studenten leren niets door complete werkstukken te laten genereren; leerlingen evenmin door opdrachten klakkeloos te laten oplossen.
Dat betekent niet dat er voor AI geen plaats is in je onderwijs. De vraag is niet óf AI wordt ingezet, maar hóe.
In deze cirkel wordt gekeken naar:
- welke opdrachten bewust AI-vrij blijven;
- waar AI juist kansen biedt, bijvoorbeeld bij brainstormen, het genereren van voorbeeldcasussen, begeleiding en feedback of het versnellen van zoekprocessen.
AI kan een krachtige didactische tool zijn, mits zij ondersteunend blijft aan het leerproces en niet leidend wordt. De rol van de docent, van de leerkracht is hierin cruciaal, wat dat betreft is er niets nieuws onder de zon. De persoon voor de klas zorgt voor verbinding, passie, kennis en kunde daar kan geen AI tegenop. De mens, de leraar, de begeleider blijft eindverantwoordelijk.
Een helpend voorbeeld is dat van een samenvatting versus een boek: wie alleen een samenvatting leest, leest niet het boek zelf, maar de interpretatie van een ander. Zo is het ook met AI-output: het is niet de stem van de student, maar de stem van het systeem.
Daarom leren we studenten kritische vragen te stellen. Klopt deze output wel, en waarom zegt AI dit? Kloppen de bronnen? Wat neem ik over, en waarom?
Drie cirkels die in elkaar draaien
De begeleiding vanuit Driestar onderwijsadvies is gebaseerd op het besef dat deze drie cirkels — technisch, ethisch en onderwijskundig — niet los van elkaar bestaan. Het zijn drie cirkels die in elkaar draaien.
Bewust omgaan met AI vraagt om kennis van AI, reflectie op mensbeeld en waarden, maar ook om doordachte didactische keuzes.
Jouw leerlingen of studenten groeien op in een wereld waarin AI vanzelfsprekend is. Juist daarom is het de taak van het onderwijs om hen niet alleen vaardig, maar vooral bewust te maken. Vanuit Driestar onderwijsadvies gaan we graag met jou het gesprek hierover aan. Of het nu om een praktische en goede opdracht met AI voor de rekenles gaat of juist om de houding van leerlingen in de wereld van AI: we willen duurzaam investeren om in het christelijk onderwijs een weg te vinden met AI.
Scholen die deze drie cirkels samen met ons willen volgen en verdiepen, nodigen we van harte uit om het gesprek aan te gaan.
