13 april 2026

Eén boodschap, vele talen: culturele verschillen overbruggen bij vertalingen Wonderlijk gemaakt

Door Sjoerd van den Berg

Wonderlijk gemaakt groeit en bereikt steeds meer kinderen wereldwijd. Bij het vertalen van het Nederlandse materiaal naar andere talen is contextualisering belangrijk. Daarom werken we intensief samen met lokale projectteams.

Wonderlijk gemaakt! Wat geweldig dat deze woorden uit Psalm 139 vers 14 in vele talen weerklinken! Wonderlijk gemaakt is inmiddels vertaald in het Engels, Spaans, Duits, Frans, Indonesisch en Oekraïens. Bijzonder dat in steeds meer landen de behoefte groeit naar christelijk materiaal dat leerkrachten en kinderen toerust op het gebied van relationele en seksuele vorming. In een aantal  landen waar we werken draagt het programma de naam Wonderfully Made; in het Frans heet het Une Créature Merveilleuse, in het Spaans heet het Creados Maravillosamente.

Contextualisering

Om relationele en seksuele vorming goed aan te laten sluiten bij de eigen taal en cultuur gaat het niet alleen om het vertalen van de lessen, maar ook om het contextualiseren. Op het gebied van de taal, maar ook wat betreft taboes, culturele gebruiken binnen families en relaties, schoolsystemen en financiële situaties zijn er veel verschillen. Ik waardeer de vertalers die niet alleen de letterlijke teksten in hun eigen taal beschikbaar maken, maar vaak ook lokale boeken en organisaties toevoegen, evenals informatie over de sociale context en overheidsvoorschriften. Lokale projectteams zijn belangrijk om de inhoud van de lessen in de juiste context te plaatsen. Er worden onderwerpen toegevoegd zoals vroege kindhuwelijken of meisjesbesnijdenis.  

En we hebben geleerd dat 'De Chinezen komen eraan' of ‘De brug is kapot’ in sommige culturen indirecte manieren zijn om aan te geven dat een meisje of vrouw ongesteld is. Een van de partners liet het oefenen van de lichaamshouding van koninklijke waardigheid achterwege, maar voegde een 'spiegel van de waarheid' toe om de eigen positieve eigenschappen te benoemen. Andere partners voegden volksverhalen toe om hun verbondenheid met hun eigen cultuur en groep te bevestigen. Het is inspirerend en bemoedigend om met zoveel christenen uit andere talen en culturen samen te werken. 

Trainers in eigen taal

Als een school in een ander land zich aanmeldt voor de licentie van Wonderfully Made, wordt de training bij voorkeur gegeven door een Wonderfully Made-trainer uit hun eigen land. Deze trainers zijn door Driestar onderwijsadvies opgeleid volgens het train-the-trainermodel. Ze hebben geleerd om het  programma in hun eigen taal, cultuur en onderwijscontext over te brengen op de leerkrachten in de scholen. Deze vorm van trainen heeft plaatsgevonden in de landen Duitsland, Zwitserland, Frankrijk, Benin en Burkina Faso. Juist doordat trainers uit de eigen context en cultuur komen, sluiten de trainingen beter aan en blijft het haalbaar om een school te trainen. 

Testimonials uit de landen

Indonesië 
“Het ontwikkelen van een gezond zelfbeeld en het kunnen aangeven van je eigen grenzen: dat zijn de elementen van Wonderfully Made die mij aanspraken. Samen met een lokaal team ben ik begonnen met het werken aan versie van Wonderfully Made voor Papoea (Indonesië), voor gebruik in het basisonderwijs. We contextualiseren de verhalen en passen het taalgebruik aan. We hopen dat het lesprogramma helpt om gedwongen seksueel contact op jonge leeftijd te voorkomen en bijdraagt aan een gezondere levensstijl op latere leeftijd.”
Wijnanda van Burg-Verhage, onderwijsadviseur voor Lentera in Papoea (Indonesië)

Duitsland
“Onze leerkrachten willen geen apart thema onderwijzen waarbij de Bijbelse waarden er pas achteraf aan worden toegevoegd. Wonderfully Made… Bijbels gefundeerd, doordacht en direct inzetbaar.”
Henryk Hommel, directeur van een van de Georg Müllerscholen in Bielefeld en Steinhagen
  
Frankrijk
“Une Créature Merveilleuse is een programma voor kinderen van 4 tot 12 jaar op het gebied van affectief, relationeel en seksueel onderwijs, gebaseerd op christelijke waarden. Het programma benadrukt het belang van het vormen van de identiteit van het kind, en helpt hen te groeien en zichzelf te beschermen.”
Daniel Neuhaus, directeur ACSI Francophone, Saint-Louis